Đại nhảy vọt học thuật và công trình làm giả trong tháp ngà
Tác giả: Cố Túc | Khoa Triết học, Đại học Nam Kinh - Trung Quốc trong thời kỳ cải cách mở cửa đang tiến bước để trở thành một cường quốc kinh tế và quân sự, nhưng vẫn còn một khoảng cách khá xa để đạt được vị thế cường quốc chính trị và văn hóa. Trình độ và chất lượng giáo dục, khoa học công nghệ là một vấn đề then chốt. Bài viết này chủ yếu thảo luận về các nguyên nhân mang tính thể chế của vấn đề này, đồng thời đưa ra những đề xuất cải cách tương ứng.
1. Vấn đề "Tiền Học Sâm" của các trường đại học Trung Quốc
Những người lớn tuổi hôm nay đều còn nhớ cuộc "Đại nhảy vọt" diễn ra trên đất nước Trung Hoa vào năm 1958. Một làn sóng đam mê cuồng nhiệt dâng lên từ trên xuống dưới, quyết tâm xây dựng Trung Quốc thành một cường quốc kinh tế chỉ trong một hơi thở, nỗ lực vượt Anh đuổi Mỹ. Để luyện được hơn 10,7 triệu tấn thép vượt mặt nước Anh trong một thời gian ngắn, toàn dân được huy động, khắp nơi xây dựng các lò cao nhỏ, luyện thép bằng phương pháp thủ công. Người dân ở mọi nơi, bất kể có hiểu kỹ thuật luyện thép cơ bản hay không, đều lao vào sự nghiệp luyện thép vĩ đại. Người ta không tiếc đem cả đồ dùng bằng sắt thép hiện có ra, đập nồi bán sắt, ném vào các lò cao đất, nhưng trong nhiều trường hợp, những cục sắt luyện ra chẳng có tác dụng gì. Trong thời đại toàn dân cuồng nhiệt ấy, "chỗ nào cũng phóng vệ tinh" (báo cáo vống thành tích), "người to gan bao nhiêu, đất sản lượng bấy nhiêu", theo đuổi phiến diện số lượng sản phẩm đơn thuần mà bỏ qua chất lượng. Từ lãnh đạo cao nhất đến người nông dân bình thường đều tin rằng có thể tạo ra kỳ tích sản lượng cao.
